Thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực thương mại điện tử theo chiều sâu

Thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực thương mại điện tử theo chiều sâu

Nguồn: Tổng hợp
Thứ năm, ngày 03/03/2016 - 04:41 chiều

Hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu, Việt Nam sẽ được tiếp cận với nền công nghiệp mới, hiện đại, nền kinh tế tri thức của các nước phát triển; tuy nhiên, khoảng trống lớn về nhân lực có kiến thức thương mại điện tử (TMĐT) sẽ là khó khăn cho các doanh nghiệp khi phải thích nghi với các phương thức giao dịch thương mại của các nước. Vì thế, đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao, có khả năng quản lý các hoạt động liên quan đến TMĐT là một nhu cầu cấp bách trong giai đoạn hiện nay.

Việc ứng dụng TMĐT có những yêu cầu đặc thù, nguồn nhân lực phục vụ cho TMĐT cần đáp ứng yêu cầu cao về chuyên môn. Cần đào tạo nguồn nhân lực cho TMĐT đáp ứng yêu cầu trên 3 góc độ: cơ cấu, số lượng và chất lượng.

Về mặt cơ cấu nguồn nhân lực cho TMĐT bao gồm hai bộ phận chính nguồn nhân lực CNTT-TT và nguồn nhân lực Quản trị kinh doanh TMĐT.

Nguồn nhân lực CNTT-TT (phần cứng, phần mềm, mạng truyền thông) đảm bảo cơ sở hạ tầng công nghệ, các phương tiện kỹ thuật cho TMĐT, đồng thời đảm bảo duy trì, vận hành, phối hợp với nguồn nhân lực Quản trị kinh doanh nhằm hoàn thiện, nâng cấp các hệ thống TMĐT lớn. Nguồn nhân lực này được đào tạo tại các trường, các khoa công nghệ.Yêu cầu chủ yếu đối với bộ phận nguồn nhân lực này là các kiến thức và kỹ năng kỹ thuật.Kỹ năng quản lý một phần có được thông qua các chương trình đào tạo trong nhà trường, phần quan trọng khác được hình thành nhờ tích lũy kinh nghiệm trong quá trình hoạt động thực tiễn.

Nguồn nhân lực Quản trị kinh doanh TMĐT sử dụng các phương tiện kỹ thuật do nguồn nhân lực CNTT-TT tạo nên để tiến hành các hoạt động kinh doanh, hoạt động thương mại. Yêu cầu chủ yếu đối với bộ phận nguồn nhân lực này là các kiến thức và kỹ năng tổ chức và quản lý kinh doanh quốc tế. 

Theo Báo cáo EBI 2015 xét trên cơ cấu đầu tư, trong cả giai đoạn 2012 – 2015, đầu tư nói chung cho nguồn nhân lực CNTT và TMĐT không thay đổi ở mức 17% tổng đầu tư, bao gồm đầu tư phần cứng, phần mềm và các khoản đầu tư khác. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn tới việc triển khai các giải pháp và phần mềm hỗ trợ kinh doanh như quản trị quan hệ khách hàng (CRM), quản trị chuỗi cung ứng (SCM) hay quản trị nguồn lực doanh nghiệp (ERP) không có sự thay đổi đáng kể nào trong vài năm gần đây. Trong khi đó, việc triển khai TMĐT hiệu quả và quy mô lớn không thể không ứng dụng các giải pháp này.

Về  số lượng và chất lượng nguồn nhân lực cho TMĐT.

Dự báo nhu cầu nguồn nhân lực cho TMĐT là một vấn đề khó và quan trọng nguồn nhân lực phục vụ cho TMĐT phải đáp ứng yêu cầu cao về chuyên môn. Cụ thể, phải hiểu rõ các thao tác kỹ thuật, những quy định và nguyên tắc thực hiện kinh doanh trực tuyến; nắm vững những vấn đề liên quan tới thương mại, công nghệ thông tin và truyền thông để có thể vận dụng thành thạo những ứng dụng công nghệ thông tin khi tiến hành các giao dịch TMĐT, đồng thời phải thường xuyên cập nhập những công nghệ mới, nắm bắt những cơ hội kinh doanh mới trong TMĐT; nhân lực cho TMĐT đều là những người có hàm lượng tri thức cao, do vậy cần được tiến hành đào tạo có hệ thống.

Tại Việt Nam nhân viên phụ trách TMĐT tại các doanh nghiệp chủ yếu chỉ dừng lại ở các hoạt động tiếp thị, bán hàng và chăm sóc khách hàng một cách đơn giản, chưa ứng dụng các công nghệ và giải pháp tiên tiến. Theo Báo cáo EBI 2015 nhiều doanh nghiệp đã nhận thức được tầm quan trọng của website đối với hoạt động kinh doanh, nhưng còn 11% doanh nghiệp có tần suất cập nhật thông tin lên website hàng tháng, thậm chí 17% doanh nghiệp hầu như không bao giờ cập nhật thông tin kinh doanh. Đây là do có tới 66% doanh nghiệp chưa cử nhân viên phụ trách vận hành website. Đồng thời cũng cho thấy nhân viên chưa có chuyên môn phù hợp để vận hành website một cách hiệu quả. Tình trạng doanh nghiệp thuê xây dựng website sau đó không chăm sóc công cụ hữu ích này có thể còn tiếp diễn nhiều năm tiếp theo.

Trong khi TMĐT trên các thiết bị di động có tiềm năng phát triển mạnh mẽ, còn 74% website của doanh nghiệp chưa có phiên bản tương thích với thiết bị di động, tỷ lệ doanh nghiệp triển khai các ứng dụng di động phục vụ hoạt động kinh doanh rất thấp. Hơn nữa, có tới 38% doanh nghiệp cho biết hiệu quả quảng cáo trên các thiết bị di động là thấp. Rõ ràng là để khai thác tốt tiềm năng kinh doanh trên thiết bị di động đòi hỏi phải đầu tư mạnh hơn vào nguồn nhân lực.

Internet mang lại cơ hội to lớn cho cả doanh nghiệp và người tiêu dùng. Ngày nay, người tiêu dùng trực tuyến có thể so sánh một cách dễ dàng chất lượng, giá cả cùng nhiều thông tin khác liên quan tới sản phẩm và người bán. Tuy nhiên, không ít doanh nghiệp chưa đánh giá đầy đủ sự thông minh và khả năng thu thập thông tin của người tiêu dùng trực tuyến nên đã có những hành vi kinh doanh không lành mạnh, chẳng hạn như sản phẩm bán cho khách hàng không phù hợp với thông tin giới thiệu trên website, quảng cáo thiếu văn hóa gây phản cảm, thậm chí thực hiện hoạt động khuyến mãi trực tuyến một cách không lành mạnh, bị người tiêu dùng phản ứng mạnh mẽ dẫn tới thiệt hại chung cho TMĐT trên phạm vi cả nước. Hiện tượng này một phần bắt nguồn từ nhận thức, kỹ năng và văn hóa kinh doanh trực tuyến của nhân lực phụ trách TMĐT ở các doanh nghiệp còn thấp.

Theo đánh giá của các chuyên gia TMĐT, thực tế nguồn nhân lực ngành TMĐT cần có kiến thức rộng trong nhiều lĩnh vực như kinh tế, công nghệ thông tin, quản trị và ngoại ngữ, nên đòi hỏi thời gian đào tạo dài, các lớp ngắn hạn và dạy nghề chỉ giải quyết tạm thời trong thời gian còn thiếu nhân lực. Chính vì vậy đào tạo chính quy dài hạn tại các trường đại học mới là cứu cánh cho nhân lực của TMĐT. 

Để thúc đẩy TMĐT phát triển, Bộ Công Thương luôn chú trọng tăng cường các hoạt động đào tạo chính quy TMĐT để có nguồn nhân lực giỏi kĩ năng, kiến thức tay nghề trong lĩnh vực đặc thù và mới mẻ này.

Ông Trần Hữu Linh- Cục trưởng Cục TMĐT & Công nghệ thông tin cho rằng, các cơ sở đại học, đặc biệt là các Trường đại học, cao đẳng cần dành sự quan tâm lớn đến ngành đào tạo TMĐT, xác định rõ định hướng chuyên ngành, thiết kế chương trình đào tạo, xây dựng đội ngũ giáo viên, tăng cường mối liên kết với DN trong đào tạo. Cụ thể hàng năm, Cục TMĐT & Công nghệ thông tin, Hiệp hội TMĐT Việt Nam, các DN thường xuyên cung cấp chuyên gia, cơ sở để thực hành, thực tập để tuyển dụng sinh viên TMĐT như Smartlink, Công ty phần mềm Hòa Bình, DKT, OSB…

Ông Linh nhấn mạnh, nhu cầu nhân lực chuyên trách về công nghệ thông tin và TMĐT đáp ứng lĩnh vực của xã hội là khá lớn. Chính vì vậy, tuyển dụng đội ngũ có khả năng làm việc trong các DN vẫn là vấn đề cần đánh giá  hiểu rõ nguyên nhân chủ quan cũng như khách quan nhằm đưa ra phương án giải quyết hữu hiệu nhất.

Đặt kỳ vọng xa hơn, các chuyên gia TMĐT cho rằng, ngoài trách nhiệm cung cấp nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu của thị trường, các trường đại học, cao đẳng cần phải truyền tải đến sinh viên niềm đam mê kinh doanh, làm giàu bằng chính việc vận dụng các xu hướng phát triển của công nghệ theo đúng quy định pháp luật. Điều này sẽ thúc đẩy sự ra đời của nhiều doanh nghiệp, tạo thêm việc làm trong xã hội và góp phần vào việc phát triển kinh tế đất nước.